Vooruit-exe

Enkele dagen voor Kerstmis 2011 trok performer Davis Freeman de straat op in Gent met zijn kompaan Jerry Killick, een ploeg medewerkers van Vooruit en een bakfiets vol idealen. Hun missie? Een toevallig publiek uitnodigen om beloftes te doen die hun ecologische voetafdruk zullen beperken (een maand geen vlees eten, een jaar niet vliegen, lokale producten kopen op een boerenmarkt,...) De bakfiets, een impressionant getunede driewieler, zou op eender welke plek in de stad en in no time dienst kunnen doen als preekgestoelte en wodkabar tegelijk.

De twee performers, in maatpak, fietsten gezwind voorop. Daar ietwat onzeker achteraan: wij van Vooruit, die hen nochtans zonder aarzelen gevraagd hadden hun performance 7 promises nu eens niet in een theaterzaal of foyer op te voeren, maar buiten! Waar we ons zo wereldverbeterend mogelijk een plaats zouden zoeken tussen kerstmarkten, winkelstraten en een hoop andere goede doelen. Om zoveel mogelijk voorbijgangers te overtuigen minstens één van zeven persoonlijke beloftes te doen voor een duurzamere wereld. Het regende en het was koud. Onze grootste troef: 40% Vol. Change the world one vodka shot at a time!

Op drie dagen tijd verzamelden we meer dan 500 beloftes en deelden we evenveel shots wodka uit. Of we de wereld een beetje hadden veranderd? We meenden van wel, alleen veel drank misschien – voor 500 namen op papier. En hoe we de beloftemakers zouden controleren? Door hun handtekeningen op facebook te zwieren, alle beloftes publiek te maken en hen te vragen overtuigd een button te dragen: I Made a Promise. Of dat garanties bood op een daling van ieders ecologische voetafdruk? Ook niet natuurlijk. Dat we dus geen controlemechanismen hadden ingebouwd? Euh, nee. Dat het met andere woorden goed mogelijk is dat iedereen zijn voeten zou vegen aan een uitgeregende belofte, gemaakt onder invloed van kerstsfeer en drank? Wat we dan aan het doen waren? Hoe duurzaam zoiets eigenlijk echt is? Slik.

Ander perspectief: we laten elke beloftemaker voor zichzelf bepalen hoe zwaar hij/zij een belofte wil laten doorwegen. Voor Davis Freeman hoeven ze het niet te doen, voor de mooie ogen van zijn assistenten nog veel minder. Maar de gesprekken die we aan de mobiele preekstoel-wodkabar aanknoopten over een betere wereld, die zijn ze niet vergeten?

Dat was de essentie voor ons: honderden verstoringen of openingen in denkpatronen van mensen uitgelokt te hebben – ook bij onszelf. In dialoog gaan over de klimaatcrisis, argumenten met andere argumenten proberen te weerleggen, ontdekken waar je zelf op vastloopt. Er waren mensen die naar eigen zeggen alle voorgestelde beloftes al jaren uit zichzelf nakomen. Anderen hoorden het in Durban donderen. Ook al waren de directe contacten met passanten van korte duur – ze waren wel stuk voor stuk idealistisch, heftig, confronterend, verwarrend. De 7 promises bleken zo een handig middel om vanuit heel concrete actievoorstellen in gesprek te gaan over elkaars positie ten overstaan van duurzaamheid en engagement. Gesprekken die op straat begonnen zijn en wie weet op de vele kerstfeesten daarna opnieuw ter tafel zijn gekomen.

Wat te doen met de mensen bij wie I Made a Promise slechts in gedachten (niet in daden) is blijven nazinderen? We hebben daar geen cijfers over, geen bewijzen. Maar daar schuilt, meen ik, een kiem van verandering: in de conflictsituatie waar je gedachten in verzeilen. Uitgedaagd door een argument, tegengehouden door je eigen idee-fixen en die van je omgeving. Om dan toch op eigen tempo in actie te komen, een stille confrontatie met jezelf aan te gaan. Het is in dat opzicht wellicht tekenend dat het meest controversiële voorstel van Freeman dan toch niet de zevende belofte bleek te zijn: “I promise not have any (more) childeren for the rest of my life” – met 53 handtekeningen. Maar wel de derde: “to be completely silent for 24 hours in the coming week” – met slechts 39 ondertekenaars. Laat het nog een nieuwjaarswens zijn: om naast luidruchtige en cruciale acties ook genoeg stilteplekken over te houden, traagheid en incubatietijd mogelijk te maken.

Vandaar dat we het niet beter konden treffen in Vooruit om, na I Made a Promise, het jaar 2012 in te kunnen zetten met de tien Sleeping Cells die vanaf vandaag tot en met 21 januari verspreid over ons gebouw opgesteld staan. En u simpelweg uit te nodigen om er even uw ogen te sluiten, te ontspannen, een dutje te doen. Theatermaker en beeldend kunstenaar Kris Verdonck bracht deze installaties mee naar aanleiding van zijn voorstelling Exit. “Welke waarde hebben ontspanning, rust, stilte, slaap en luiheid nog in onze geglobaliseerde, kapitalistische maatschappij?” Het is een van de centrale vragen die voor Verdonck aan de basis liggen van Exit – in Vooruit te zien van 19-21 januari. Vergis u dus niet: als u ons de komende tijd af en toe in stilte zult aantreffen, zijn we wellicht rustelozer dan ooit. Of om het nog met Kris Verdonck te zeggen: “Slapen wordt algemeen beschouwd als tijdverspilling. Slaap, op de manier waarop ik het nu bekijk, is iets anarchistisch, niet in destructieve zin, maar gevaarlijk constructief.” U bent gewaarschuwd.